Een relatie zonder gedoe: wie droomt er niet van? Geen boterbriefje en zelfs geen verklaring van wettelijk samenwonen. Gewoon leven onder hetzelfde dak. Het scheelt inderdaad heel wat administratieve rompslomp. Maar opgelet: stopt de relatie, dan dreigen de rozenblaadjes te veranderen in doornen. Juridisch heb je immers geen poot om op te staan. Vertrouw jij alsnog voluit op de liefde? Wees dan niet blind voor de risico’s.
Natuurlijk zijn ook wij fan van de liefde. Weinig zo mooi als thuiskomen en instant verdwalen in de ogen van degene die daar op je wacht. Of ben jij het die thuisblijft om op de kinderen te passen, terwijl je wederhelft carrière maakt? En wiens huis is dat eigenlijk? Op zich allemaal niet van tel, zolang de vlindertjes vrolijk door de woonkamer fladderen. Maar als ze sterven, rijst de levensgrote vraag: wie red je juridisch uit de nood?
Bij een huwelijk en wettelijk samenwonen gelden er in dat geval duidelijke richtlijnen. De wet voorziet in wederzijdse rechten en plichten, beschermt wie financieel zwakker staat en regelt wat er gebeurt met vermogen, woning en – indien van toepassing – erfenis. Met andere woorden: wanneer de liefde van je leven een andere richting uitvaart, sta je er niet alleen voor. De wet blijft ook in woelige tijden aan je zijde.
Dat is bij feitelijk samenwonenden wel even anders. Feitelijk samenwonen is de situatie waarbij twee of meer personen samenleven zonder huwelijk of verklaring van wettelijk samenwonen. Ze genieten geen automatische wettelijke bescherming. Wie niets op papier zet, wordt door diezelfde wet simpelweg beschouwd als twee (of meer) personen die ingeschreven zijn op hetzelfde adres. Niet meer, niet minder. Scheiden de wegen om gelijk welke reden, dan is er weinig om op terug te vallen. Geen automatisch vangnet, geen vooraf uitgetekend kader, geen bescherming voor wie misschien jarenlang investeerde in huis en gezin. Voel je hoe onzeker en ongemakkelijk dat klinkt?
Feitelijk samenwonen is dan wel een beetje rock-‘n-roll, het is toch vooral swingen op een slappe koord. Wie gedragen door de liefde zijn loopbaan aan de kant schoof voor de kinderen of financieel bijdroeg zonder eigenaar te zijn, kan bij een breuk hard tegen de grond smakken. En dat doet pijn. Juridisch, emotioneel én financieel. Soms al tijdens het schrijven van jullie liefdesverhaal. Is je partner eigenaar van de woning? Dan heb je niets te zeggen bij verbouwingen of een eventuele verkoop. ‘Overkomt ons niet!’ horen we je denken. Zoveel te beter, maar besef dat je zonder voorafgaande afspraken plots zomaar op de stoep kunt komen te staan.
Van de hond tot het servies, en van de jacuzzi tot jullie liefdesnestje: de toewijzing van gelden en bezittingen gebeurt altijd op basis van hetzelfde principe. Wat van jou is, blijft van jou. Wat van de ander is, blijft van de ander. Of het nu voor of tijdens het samenwonen werd verworven. En of jullie schip nu strandt door onenigheid of sterfelijkheid. In dat laatste geval hoef je dus ook niet op een nalatenschap te rekenen. Hoe hard het ook klinkt: volgens het erfrecht zijn jullie vreemden voor elkaar.
Wat overblijft, is een logische vraag: ‘Ben ik dan verplicht om te trouwen of wettelijk samen te wonen?’. Voor alle duidelijkheid: er is geen letter in het wetboek die jou vertelt hoe jij en je geliefde de toekomst aangaan. Zien jullie het meeste perspectief in feitelijk samenwonen, doe dat dan gerust. Maar ga daarbij het paperassenwerk niet uit de weg. Het vermijdt in moeilijke dagen heel wat extra leed. En het vraagt niet eens zoveel moeite. Met een samenlevingsovereenkomst leg je makkelijk vast wie welke bijdrage levert aan het gezinsleven, aangepast aan ieders inkomen. En door elk een testament op te stellen in elkaars voordeel, vul je de afwezigheid van het erfrecht op een geruststellende manier in. Want geef toe: liefde is zoveel mooier als je samen zorgeloos door het leven kunt gaan.
Heeft een feitelijk samenwonende partner erfrecht? Nee. Zonder testament zijn jullie juridisch vreemden voor elkaar, ook na tien jaar onder hetzelfde dak. Wil je je partner laten erven, stel dan elk een testament op in elkaars voordeel.
Wat regelt een samenlevingsovereenkomst precies? Die legt vast wie wat bijdraagt, wie eigenaar is van wat, en hoe kosten worden verdeeld. Geen huwelijkscontract, maar een stuk zekerder dan een handdruk en goede bedoelingen.
Wat gebeurt er met de woning bij een breuk? Ben je geen eigenaar, dan heb je juridisch weinig in de pap te brokken, ook al betaalde je jarenlang mee aan de hypotheek. Eigendomsrechten bij feitelijk samenwonen volgen de akte, niet de inzet.
Hoezo, wij niet romantisch? Bij Feitelijk Advocaten zetten we de liefde net extra kracht bij met doordachte oplossingen van vooruitziende geesten. Kennismaken met ons team? Neem contact op!
